ادبیات، بازخوانی هزینه‌های انسانی جنگ است

ادبیات، بازخوانی هزینه‌های انسانی جنگ است
مرتضی سرهنگی، در مراسم رونمایی از کتاب «تا بهمن سیگار نمی‌کشم» که در حوزه هنری قزوین برگزار شد، با تأکید بر ضرورت ثبت خاطرات جنگ، ادبیات پایداری را ابزاری برای درک هزینه‌های واقعی نبرد دانست.
نویسنده پیشکسوت و پژوهشگر ادبیات پایداری، جنگ را پدیده‌ای فراتر از معادلات نظامی و استراتژیک توصیف کرد و اظهار کرد: جنگ بیش از آنکه یک حادثه نظامی باشد، یک واقعه انسانی است که «قیمت تمام‌شده» سنگینی دارد.
وی ادامه داد: ادبیات پس از جنگ، در واقع تلاش بازماندگان برای ثبت همین هزینه‌ها و ناگفته‌هایی است که نباید در غبار زمان فراموش شوند.
این پژوهشگر ادبیات پایداری با اشاره به سنت جهانی ثبت خاطرات پس از پایان منازعات، افزود: سربازان در سراسر جهان پس از بازگشت از میدان نبرد، دست به قلم می‌شوند تا آنچه بر آن‌ها گذشته را برای آیندگان روایت کنند. این روایت‌ها، سندِ زندهِ رنج‌ها و درس‌های جنگ است.

روایتگرِ انسانیت در اردوگاه‌ها
سرهنگی بخش عمده‌ای از سخنان خود را به ناگفته‌هایی از شرایط اسرای عراقی در اردوگاه‌های ایران اختصاص داد.
وی با ارائه جزئیاتی دقیق از مناسبات روزمره و انسانی در این مکان‌ها گفت: ما در دوران دفاع مقدس، نزدیک به ۶۶ هزار اسیر عراقی را نگهداری می‌کردیم. نوع برخورد با این افراد، خودِ روایتِ بزرگی از کرامت انسانی و اخلاقِ ایرانی است.
سرهنگی با اشاره به سطح پذیرایی و رسیدگی به اسرا در اردوگاه‌های ایران، تصریح کرد: اسیران عراقی در این اردوگاه‌ها، مهمان محسوب می‌شدند و از تغذیه و امکانات رفاهی مناسبی بهره‌مند بودند.
وی افزود: خاطراتی که از توزیع میوه‌هایی نظیر پرتقال، نارنگی، انگور و هلو، و اقلامی مانند کره و تخم‌مرغ در این اردوگاه‌ها روایت می‌شود، تنها بخش کوچکی از جزئیات زیسته در آن ایام است که باید ثبت و ضبط شود.

جنگ از دریچه رنج‌ها
نویسنده کتاب‌های شاخص ادبیات پایداری، با بازخوانی خاطراتی نمادین از سختی‌های اسرا و لحظات مبادله آنان، تأکید کرد: نباید جنگ را تنها در آمار و عملیات‌های نظامی خلاصه کرد.
وی تاکید کرد: عمق جنگ را باید از خلال رنج‌ها و روایت‌های جزئی اسرا و خانواده‌های آنان فهمید. اگر این روایت‌ها نوشته نشوند، حقیقتِ آنچه بر سرِ انسان در جنگ رفته، پنهان می‌ماند.
سرهنگی در پایان بر اهمیت نقش نویسندگان و اهالی فرهنگ در مستندسازی وقایع دفاع مقدس و انتقال میراثِ مکتوبِ آن دوران به نسل‌های آینده تأکید ورزید.