روایت آزاده سرافراز قزوینی از یک تصمیم سرنوشت‌ساز در اسارت

در مراسم رونمایی از کتاب «تا بهمن سیگار نمی‌کشم»، اثر حمیدرضا ملازینل و به روایت آزاده سرافراز فرج‌الله فصیحی رامندی، زوایای پنهانی از سبک زندگی جهادی اسرا و ماجرای انتخاب این عنوان جالب برای کتاب تشریح شد؛ روایتی که از یک نبرد درونی آغاز و به تصمیمی بزرگ ختم شد.
به گزارش روابط عمومی حوزه هنری قزوین، مراسم رونمایی از کتاب «تا بهمن سیگار نمی‌کشم» با حضور جمعی از مسئولان، اصحاب رسانه و پیشکسوتان دفاع مقدس در قزوین برگزار شد. این اثر که به قلم «حمیدرضا ملازینل» به رشته تحریر درآمده، حاصل ساعت‌ها گفتگو و بازخوانی خاطرات «فرج‌الله فصیحی رامندی»، آزاده سرافراز هشت سال دفاع مقدس است.

ریشه یک عنوان؛ وقتی سیگار، معیار سنجش اخلاق شد
در این مراسم فرج‌الله فصیحی رامندی، به تبیین فلسفه نام‌گذاری کتاب «تا بهمن سیگار نمی‌کشم» با ذکر خاطره‌ای از دوران حضور در اردوگاه‌های رژیم بعث پس از عملیات خیبر را بازگو کرد که به یکی از نقاط عطف زندگی او تبدیل شده است.
وی در این باره گفت: «در شرایطی که به دلیل مجروحیت در آسایشگاه مخصوص بودیم و شرایط معیشتی بسیار سخت می‌گذشت، هشت نخ سیگار برایم باقی مانده بود. در همین حال، یکی از همرزمان آزاده که از اهالی مشهد بود، به سراغم آمد و درخواست کرد که تنها یک پک از سیگارم بزند. در آن لحظه به دلیل دلبستگی به همان چند نخ باقی‌مانده، درخواست او را رد کردم.
این آزاده سرافراز با صدایی لرزان از خاطره آن روز، ادامه داد: لحظاتی بعد، موجی از شرمندگی وجودم را فرا گرفت. با خود فکر کردم؛ کسی که روزی در جبهه‌های نبرد حاضر بود جان خود را برای حفظ جان همرزمانش فدا کند، چگونه حالا به خاطر چند نخ سیگار، از دادن یک پک به همرزمش بخل می‌ورزد؟ این تضاد رفتاری، روحم را آزار داد.
فصیحی رامندی در ادامه افزود: بلافاصله به دنبال آن همرزم دویدم تا سیگارها را به او بدهم، اما او دیگر نپذیرفت. همان‌جا بود که به نشانه تنبیه نفس و پایان دادن به این وابستگی، تمام سیگارها را خرد کردم و با خود عهد کردم که «تا بهمن سیگار نکشم».
ایهام هنرمندانه در نام‌گذاری کتاباو در توضیح چرایی ماندگاری این جمله و انتخاب آن به عنوان نام کتاب تصریح کرد: «در ابتدا منظور من از "بهمن"، صرفاً ماهِ بهمن بود تا با تعیین یک زمان مشخص، ترک سیگار برایم ساده‌تر شود. اما تقدیر به گونه‌ای رقم خورد که پس از بازگشت به ایران، برند سیگار "بهمن" نیز در کشور وجود داشت. این تقارن اسمی باعث شد تا این عبارت، معنای دوگانه‌ای پیدا کند که هم به زمانِ عهد اشاره دارد و هم به محصولی که با آن خداحافظی شد.»

تلاشی برای ثبت تاریخ شفاهی

حمیدرضا ملازینل، نویسنده کتاب «تا بهمن سیگار نمی‌کشم» نیز در این مراسم با اشاره به تلاش‌های صورت گرفته برای تدوین این اثر، بیان کرد: ثبت خاطرات آزادگان، تنها روایت یک داستان نیست، بلکه انتقال سبک زندگی و فرهنگ مقاومت به نسل‌های آینده است.
وی ادامه داد: روایت‌های آقای فصیحی رامندی به‌گونه‌ای است که مخاطب را نه تنها با رنج اسارت، بلکه با عزت‌نفس و کرامت انسانی رزمندگان ایرانی آشنا می‌کند.
مرتضی سرهنگی، نویسنده پیشکسوت و پژوهشگر ادبیات پایداری، نیز در این مراسم با تأکید بر ضرورت ثبت خاطرات جنگ، ادبیات پایداری را ابزاری برای درک هزینه‌های واقعی نبرد دانست.

جنگ پدیده ای فراتر از معادلات نظامی
سرهنگی در این نشست، جنگ را پدیده‌ای فراتر از معادلات نظامی و استراتژیک توصیف کرد و اظهار کرد: جنگ بیش از آنکه یک حادثه نظامی باشد، یک واقعه انسانی است که «قیمت تمام‌شده» سنگینی دارد.
ادبیات پس از جنگ، در واقع تلاش بازماندگان برای ثبت همین هزینه‌ها و ناگفته‌هایی است که نباید در غبار زمان فراموش شوند.»
این پژوهشگر ادبیات پایداری با اشاره به سنت جهانی ثبت خاطرات پس از پایان منازعات، افزود: «سربازان در سراسر جهان پس از بازگشت از میدان نبرد، دست به قلم می‌شوند تا آنچه بر آن‌ها گذشته را برای آیندگان روایت کنند. این روایت‌ها، سندِ زندهِ رنج‌ها و درس‌های جنگ است.